خبرنگار پشت درِ شورا؛ چرا جلسات شورای شهر رفسنجان برای رسانهها قابل دسترس نیست؟/شورای شفاف، از درهای باز استقبال میکند
رفسنجان؛ شهری که خبرنگارانش پشت درِ جلسات شورا میمانند؟
شورای اسلامی شهر، یکی از مهمترین نهادهای تصمیمگیر در مدیریت شهری است؛ نهادی که درباره موضوعاتی همچون بودجه شهرداری، پروژههای عمرانی، حملونقل، خدمات شهری، عوارض، املاک، سرمایهگذاری و نحوه هزینهکرد منابع عمومی تصمیمگیری میکند
اما یک پرسش چرا خبرنگاران، بهعنوان نمایندگان رسانه و پل ارتباطی میان مردم و مدیریت شهری، امکان حضور آزادانه در جلسات شورا را ندارند؟
چرا خبرنگاران، بهعنوان نمایندگان رسانه و پل ارتباطی میان مردم و مدیریت شهری، امکان حضور آزادانه در جلسات شورا را ندارند؟این پرسش، بیش از آنکه یک مطالبه صنفی خبرنگاران باشد، یک مطالبه عمومی است.
شورا متعلق به مردم است، نه یک مجموعه خصوصی
جلسات شورای شهر درباره مسائل خصوصی اعضای شورا برگزار نمیشود. موضوع جلسات، مسائل عمومی شهر و تصمیمهایی است که آثار مستقیم یا غیرمستقیم آن بر زندگی شهروندان باقی میماند.بودجه شهرداری، طرحهای عمرانی، پروژههای شهری، نحوه هزینهکرد درآمدهای شهرداری و تصمیمهای مرتبط با اموال عمومی، همگی موضوعاتی هستند که شهروندان حق دارند درباره آنها اطلاع داشته باشند.در چنین شرایطی، حضور خبرنگار میتواند به افزایش شفافیت کمک کند.خبرنگار قرار نیست در تصمیمگیری شورا دخالت کند؛ وظیفه او مشاهده، ثبت، پرسش، بررسی و اطلاعرسانی است.بنابراین اگر خبرنگاری با کارت شناسایی رسانهای و در چارچوب مقررات وارد جلسه شود، اصل موضوع نباید بهعنوان «مزاحمت برای جلسه» تلقی شود.
اگر جلسه علنی است، چرا خبرنگار نباید حضور داشته باشد؟
یکی از مهمترین پرسشهایی که شورای شهر رفسنجان باید به افکار عمومی پاسخ دهد این است:جلسات شورا علنی هستند یا غیرعلنی؟اگر جلسه علنی است، مبنای قانونی و منطقی جلوگیری از حضور خبرنگاران چیست؟و اگر جلسه غیرعلنی است، کدام دستور جلسه و بر اساس چه ضابطهای غیرعلنی اعلام شده است؟
این تفاوت بسیار مهم است.نمیتوان تمام جلسات شورا را بدون ارائه دلیل روشن، در عمل به فضایی محدود تبدیل کرد که شهروندان و رسانهها امکان مشاهده روند تصمیمگیری در آن را نداشته باشند
مسئله فقط خبرنگاران نیست
ممکن است برخی اعضای شورا تصور کنند محدودیت حضور رسانهها صرفاً یک اختلاف میان شورا و خبرنگاران است.اما مسئله فراتر از این است.وقتی خبرنگار امکان حضور ندارد، مردم نیز یک منبع مستقل برای مشاهده مستقیم روند جلسات را از دست میدهند.در چنین شرایطی، اطلاعرسانی درباره جلسه ممکن است صرفاً از طریق روابط عمومی یا اطلاعیه رسمی شورا انجام شود.اما روابط عمومی یک نهاد، طبیعتاً روایت رسمی همان نهاد را منتشر میکند.رسانه مستقل میتواند سؤال بپرسد، اظهارات مختلف اعضا را کنار یکدیگر قرار دهد، تناقضها را بررسی کند و درباره تصمیمات شورا گزارش تحلیلی ارائه دهد.
چرا حضور خبرنگار میتواند به نفع خود شورا باشد؟
گاهی تصور میشود حضور خبرنگار باعث ایجاد حاشیه میشود.اما اتفاقاً حضور رسانه حرفهای میتواند به کاهش حاشیه کمک کند.وقتی خبرنگار در جلسه حضور دارد:
اظهارات اعضا دقیقتر ثبت میشود؛تصمیمات شورا برای مردم قابل فهمتر میشود؛امکان انتشار روایتهای متفاوت کاهش مییابد؛عملکرد اعضا قابل ارزیابیتر میشود؛شایعات راحتتر قابل بررسی هستند؛و شورا میتواند عملکرد خود را مستقیماً در معرض قضاوت افکار عمومی قرار دهد.
به بیان سادهتر:شورایی که به عملکرد خود اطمینان دارد، نباید از پرسش خبرنگار هراس داشته باشد.
پرسشهای بیپاسخ
اگر موضوع جلوگیری از حضور خبرنگاران در جلسات شورای شهر رفسنجان صحت دارد، چند سؤال مشخص باید از هیئترئیسه شورا پرسید
۱ : از چه سالی حضور خبرنگاران در جلسات شورا محدود یا ممنوع شده است؟ چند جلسه برگزار شده و چند جلسه با حضور خبرنگاران بوده است؟
۲ : تاریخ و یاعت جلسه از چه طریقی به رسانه ها اعلام شده است؟
۳ : تصمیم جلوگیری از حضور رسانهها را چه شخص یا نهادی گرفته است؟
۴: آیا این تصمیم مصوبه رسمی شورا دارد؟
۵: اگر مصوبهای وجود دارد، مبنای قانونی آن چیست؟۶:آیا همه رسانهها مشمول این محدودیت هستند یا فقط برخی رسانهها؟
۷:معیار تشخیص خبرنگار یا رسانه مورد تأیید شورا چیست؟
۸::آیا خبرنگاران میتوانند با هماهنگی قبلی در جلسات حاضر شوند؟
۹:مشروح مذاکرات جلسات در اختیار رسانهها قرار میگیرد؟
۱۰:آیا شهروندان میتوانند متن کامل مصوبات و مذاکرات را مشاهده کنند؟
۱۱:آیا اعضای شورا با حضور خبرنگاران مخالفاند یا تصمیم مربوط به هیئترئیسه است؟
۱۲:چرا این موضوع در طول سالهای گذشته حل نشده است؟
رسانه دشمن شورا نیست
یکی از آسیبهایی که ممکن است در روابط میان برخی نهادهای عمومی و رسانهها شکل بگیرد، نگاه تقابلی است.در این نگاه، خبرنگار منتقد بهعنوان مخالف تلقی میشود و رسانهای که سؤال سخت میپرسد، بهعنوان رسانه حاشیهساز معرفی میشود.اما در مدیریت شهری مدرن، رسانه مستقل بخشی از نظام نظارت عمومی است.خبرنگار اگر سؤال میکند، لزوماً مخالف شورا نیست.اگر از یک پروژه انتقاد میکند، الزاماً علیه شهرداری نیست.و اگر درباره عملکرد یک عضو شورا گزارش مینویسد، لزوماً قصد تخریب او را ندارد.کار رسانه، پرسیدن سؤالهایی است که شاید همه شهروندان فرصت پرسیدن آنها را نداشته باشند.
شورای شفاف، از درهای باز استقبال میکند
شورای شهر رفسنجان میتواند همین مسئله را به یک فرصت تبدیل کند.به جای ادامه محدودیت، میتوان سازوکاری شفاف برای حضور رسانهها تعریف کرد:
اول: تعیین جایگاه مشخص برای خبرنگاران در سالن جلسات.
دوم: اعلام عمومی برنامه و دستور جلسات.
سوم: امکان حضور خبرنگاران دارای مجوز و کارت رسانهای.
چهارم: انتشار مشروح مذاکرات و مصوبات در چارچوب قانون.
پنجم: پخش زنده جلسات مهم.
ششم: ایجاد امکان پرسش رسانهها از اعضای شورا پس از جلسات.
هفتم: تعیین ضوابط روشن برای جلساتی که به دلایل قانونی باید غیرعلنی برگزار شوند.این روش هم حقوق شورا را حفظ میکند و هم حق دسترسی مردم به اطلاعات را تقویت خواهد کرد.
اگر جلوگیری از ورود خبرنگاران به جلسات شورای شهر رفسنجان واقعاً یک رویه مستمر بوده است، انتظار میرود هیئترئیسه شورا درباره آن توضیح شفاف ارائه کند.مطالبه رسانهها پیچیده نیست:جلسه عمومی، ضابطه روشن میخواهد؛ خبرنگار، جایگاه مشخص میخواهد؛ و مردم، حق دانستن دارند.شورا میتواند با انتشار مستندات قانونی، به این پرسشها پایان دهد.
سخن پایانی:
شورای شهر خانه تصمیمگیری درباره شهر است؛ شهری که متعلق به مردم است.خبرنگار نیز مهمان ناخوانده شورا نیست.او نماینده بخشی از جامعه رسانهای است که وظیفه دارد اتفاقات شهر را ثبت و به مردم منتقل کند.بنابراین مسئله اصلی این نیست که «خبرنگار اجازه ورود دارد یا ندارد».مسئله این است که:آیا تصمیمات مدیریت شهری باید در معرض نگاه افکار عمومی باشد یا نه؟اگر پاسخ مثبت است، درهای شورا باید به روی رسانههای حرفهای باز باشد.نه برای ایجاد حاشیه؛نه برای دخالت در تصمیمگیری؛بلکه برای شفافیت، پاسخگویی و اعتماد عمومی.و شاید امروز بهترین زمان باشد که شورای شهر رفسنجان یک بار برای همیشه به این پرسش پاسخ دهد:«خبرنگاران دقیقاً به استناد کدام قانون، از حضور در جلسات شورا منع میشوند؟»
